ЎЗБЕКИСТОН ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ МАҲСУЛОТЛАРИ ЭКСПОРТИ ДИНАМИКАСИНИ ARIMA МОДЕЛИ АСОСИДА ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ
Keywords:
ARIMA, қишлоқ хўжалиги, экспорт, вақт қаторлари, прогнозлаш, аграр иқтисодиёт, статистик моделлаштириш.Abstract
Мазкур мақолада Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспорти динамикаси ARIMA (AutoRegressive Integrated Moving Average) модели асосида таҳлил қилинган. Тадқиқотнинг асосий мақсади — қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспортидаги вақт қаторлари тенденцияларини аниқлаш, уларнинг ўзгариш қонуниятларини баҳолаш ва келгуси йиллар учун прогноз кўрсаткичларини ишлаб чиқишдан иборат. Тадқиқотда 2010– 2024 йиллар оралиғидаги расмий статистик маълумотлардан фойдаланилди. ARIMA модели орқали экспорт ҳажмидаги тренд, мавсумийлик ва тасодифий тебранишлар таҳлил қилиниб, прогноз натижалари шакллантирилди. Олинган натижалар қишлоқ хўжалиги экспорт сиёсатини такомиллаштириш ва ташқи бозорларда рақобатбардошликни ошириш учун амалий аҳамиятга эга.
Downloads
References
1.Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси. Қишлоқ хўжалиги соҳасида расмий статистик маълумотлар (2010–2024 йй.). — www.stat.uz
2.Мусурманова М.М. Қишлоқ хўжалигида маркетинг ва экспорт жараёнлари. — Тошкент: Иқтисодиёт, 2021. — 144 б.
3.Исмоилов Ш.Ш. Аграр ислоҳотлар ва ташқи иқтисодий алоқалар. — Тошкент: Fan va texnologiya, 2022. — 156 б.
4.Комилов Ж.Қ. Иқтисодий моделлаштириш асослари. — Тошкент: Университет, 2020. — 180 б.
5.Karimov B.B., Usmonov A.R. Statistical Methods in Agricultural Economics. — Tashkent: Innovation Press, 2023. — 132 p.
6.Хожиматов Н.Қ. Қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти. — Тошкент: Iqtisodchi, 2019. — 210 б.
7.James G., Witten D., Hastie T., Tibshirani R. An Introduction to Statistical Learning. — New York: Springer, 2013. — 426 p.
8.Tibshirani R. Regression shrinkage and selection via the Lasso // Journal of the Royal Statistical Society. — 1996. — Vol. 58(1). — P. 267–288.
9.Friedman J., Hastie T., Tibshirani R. The Elements of Statistical Learning. — New York: Springer, 2009. — 745 p.
10.Gujarati D. N., Porter D. C. Basic Econometrics. — 5th ed. — Boston: McGraw-Hill, 2009. — 922 p.
11.FAO. Statistical Yearbook: World Food and Agriculture. — Rome: FAO, 2023. — www.fao.org
12.Uzbekistan Agri-Food Export Review 2023. — Tashkent: Ministry of Agriculture and FAO Office in Uzbekistan, 2023. — 58 p.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
