RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA MOLIYAVIY INOVATSIYALARNI TARTIBGA SOLISHNI ASOSIY XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada rivojlangan mamlakatlarda moliyaviy innovatsiyalarni tartibga solishning asosiy xususiyatlari, ularning zamonaviy moliya tizimidagi o‘rni hamda iqtisodiy rivojlanishga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot davomida AQSh, Buyuk Britaniya, Singapur va Yevropa Ittifoqi mamlakatlarining amaliy tajribalari o‘rganilib, moliyaviy innovatsiyalarni boshqarishda qo‘llanilayotgan yondashuvlar, nazorat mexanizmlari va innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash vositalari qiyosiy jihatdan baholangan. Shuningdek, moliyaviy texnologiyalar, raqamli to‘lov tizimlari, ochiq bank xizmatlari hamda kriptoaktivlar bozorining rivojlanishi bilan bog‘liq imkoniyatlar va xavflar yoritilgan. Tadqiqot natijalari rivojlangan mamlakatlarda tartibga solish siyosati innovatsion faoliyatni rag‘batlantirish bilan bir qatorda moliyaviy barqarorlikni saqlash, iste’molchilar huquqlarini himoya qilish va kiberxavfsizlikni ta’minlashga qaratilganligini ko‘rsatdi. Olingan xulosalar moliyaviy innovatsiyalarni rivojlantirish hamda ularni samarali nazorat qilish bo‘yicha milliy siyosatni takomillashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega.
Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ЧAКAНA БAНК ХИЗМAТЛAРИ БОЗОРИ СAМAРAДОРЛИГИНИ БAҲОЛAШ
Мақолада рақамли иқтисодиётни ривожлантириш шароитида замонавий банк хизматлари кўрсатишнинг моҳияти ёритилган. Шунингдек, банк хизматлари кўрсатишнинг турлари ва кўринишлари кўрсатилган. Бугунги кунда мамлакатимизда замонавий банк хизматлари кўрсатиш таҳлили ҳамда ривожлантириш йўналишлари келтирилган.
банк, банк тизими, анъанавий банк хизматлари, замонавий банк хизматлари, интернет-банкинг, СМС-банкинг, банк маркетинги.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA O‘ZINI O‘ZI BAND QILGANLARNING PENSIYA TA’MINOTI: PLATFORMA VA DAVLAT INTEGRATSIYASI MODELI
Maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida o‘zini o‘zi band qilganlar va platforma ishchilarining pensiya ta’minoti masalalari kompleks tahlil qilingan. O‘zbekistonda gigiqtisodiyotning jadal sur'atlar bilan o‘sishi natijasida vujudga kelayotgan strukturaviy disbalans — bandlikning rasmiy sektordan platforma-mediatsiyalashgan mehnat munosabatlariga ko‘chishi va shu jarayon natijasida shakllanayotgan ijtimoiy himoya bo‘shlig‘i — empirik ma’lumotlar asosida baholangan. Tadqiqotning markaziy elementi sifatida raqamli platformalar (Yandex Go, Uzum Tezkor, Bringo, Express24 va boshqalar) bilan davlat soliq-pensiya tizimi o‘rtasida API-darajadagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri integratsiyani ta’minlovchi konseptual model ishlab chiqilgan. Modelda har bir tranzaksiyadan avtomatik mikro-badallar undirish va ularning xodimning shaxsiy yig‘ma pensiya hisobvarag‘iga real vaqt rejimida o‘tkazilishi mexanizmi asoslangan. Statistik ekstrapolyatsiya usuli asosida 2025–2030 yillar uchun byudjet daromadlari va pensiya jamg‘armasi to‘ldirilishining prognoz qiymatlari hisoblab chiqilgan. Tadqiqot natijalari Soliq qo‘mitasi, Pensiya jamg‘armasi va Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan to‘rtta innovatsion mexanizm taklifi bilan yakunlangan.
raqamli iqtisodiyot, gig-iqtisodiyot, platforma bandligi, o‘zini o‘zi band qilganlar, pensiya ta’minoti, API-integratsiya, mikro-badal, ijtimoiy himoya, soliq madaniyati, shakllanmagan sektor.
MOLIYAVIY AKTIVLAR HISOBINI XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada moliyaviy aktivlar hisobini xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS) asosida takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari keng yoritilgan. Bugungi globallashuv sharoitida kapital bozorlarining integratsiyalashuvi, moliyaviy instrumentlarning murakkablashuvi hamda investorlar uchun shaffof va ishonchli axborotga bo‘lgan talabning ortib borishi moliyaviy aktivlar hisobini xalqaro standartlarga moslashtirish zaruratini kuchaytirmoqda. Tadqiqotda moliyaviy aktivlarni tan olish, o‘lchash, tasniflash va ularni moliyaviy hisobotda aks ettirish jarayonlaridagi mavjud muammolar tahlil qilingan hamda ularning milliy buxgalteriya tizimidagi farqli jihatlari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, maqolada IFRS 9 “Moliyaviy instrumentlar” standarti asosida moliyaviy aktivlarni amortizatsiyalangan qiymat, adolatli qiymat orqali boshqa jami daromadlar (FVOCI) va adolatli qiymat orqali foyda yoki zarar (FVTPL) bo‘yicha baholash yondashuvlari ilmiy asosda tahlil qilingan. Kredit risklarini oldindan baholashga asoslangan kutilayotgan kredit yo‘qotishlari (Expected Credit Loss – ECL) modeli amaliyotga joriy etilishi moliyaviy aktivlar hisobining sifatini oshirishdagi muhim omil sifatida ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari, xalqaro tajribada qo‘llanilayotgan ilg‘or yondashuvlar va ularning milliy hisob tizimiga moslashtirish imkoniyatlari ham yoritilgan.
moliyaviy aktivlar, xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS), IFRS 9, adolatli qiymat, amortizatsiyalangan qiymat, FVOCI, FVTPL, kutilayotgan kredit yo‘qotishlari (ECL), moliyaviy hisobot, buxgalteriya hisobi, moliyaviy instrumentlar, risklarni boshqarish, investitsion qarorlar, shaffoflik, moliyaviy tahlil.
KON SANOATI KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISH TANNARXI HISOBI VA TAHLILINING USLUBIY ASOSLARI
Mazkur maqolada kon sanoati korxonalarida ishlab chiqarish tannarxi hisobini yuritish va uni chuqur iqtisodiy tahlil qilishning uslubiy asoslari har tomonlama o‘rganilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi – konchilik tarmog‘ida ishlab chiqarish xarajatlarini shakllantirish mexanizmlarini aniqlash, ularni hisobga olishning zamonaviy yondashuvlarini tahlil qilish hamda tannarxni pasaytirish imkoniyatlarini ilmiy asoslashdan iborat. Maqolada ishlab chiqarish tannarxining iqtisodiy mohiyati, uning tarkibi va elementlari, xususan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita xarajatlar, doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar hamda ularning mahsulot tannarxiga ta’siri tizimli ravishda yoritib berilgan. Shuningdek, kon sanoati korxonalarida tannarx hisobini tashkil etishning o‘ziga xos jihatlari, jumladan, qazib olish jarayonining murakkabligi, ishlab chiqarish siklining uzoqligi, tabiiy resurslarning xususiyatlari va texnologik omillar hisobga olinib, amaliy tahlil qilingan. Xarajatlarni hisobga olishda normativ, jarayonli (process costing) va buyurtmali (job-order costing) usullarni qo‘llash imkoniyatlari ko‘rib chiqilib, ularning afzallik va kamchiliklari solishtirilgan.
kon sanoati, ishlab chiqarish tannarxi, xarajatlar hisobi, tannarx tahlili, to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita xarajatlar, doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar, marjinal tahlil, CVP modeli, standart-kost tizimi, ABC (faoliyatga asoslangan xarajatlar), boshqaruv hisobi, resurslardan samarali foydalanish, tannarxni optimallashtirish, iqtisodiy samaradorlik, raqobatbardoshlik.
РОЛЬ СТРАТЕГИЧЕСКИХ МАРКЕТИНГОВЫХ ПОДХОДОВ В ПОВЫШЕНИИ ЭКСПОРТНОГО ПОТЕНЦИАЛА
В статье исследуется роль стратегических маркетинговых подходов в повышении экспортного потенциала региона на примере Самаркандской области Республики Узбекистан. На основе анализа деятельности компании «DAKA-TEX» ООО рассматриваются методы стратегического планирования экспортного маркетинга: модель «Бриллианта» М. Портера, индекс выявленных сравнительных преимуществ Баласса (RCA), матрицы IFE/EFE, TOWS и Ансоффа, а также инструменты RACE, SOSTAC и модель Аакера. Выявлено, что несоответствие между производственным потенциалом и маркетинговыми возможностями является ключевым барьером для роста экспорта. По результатам QSPM- анализа обоснована стратегия «Samarkand Silk & Cotton» как приоритетное направление диверсификации экспортной деятельности.
экспортный потенциал, стратегический маркетинг, модель Портера, RCA-индекс, QSPM, брендинг, Самаркандская область.
ПОТРЕБИТЕЛЬСКАЯ ОЦЕНКА ПРОДОВОЛЬСТВЕННЫХ ТОВАРОВ В РОЗНИЧНОЙ ТОРГОВЛЕ: СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ И МЕТОДЫ
В статье представлен комплексный анализ современных подходов к изучению потребительской оценки продовольственных товаров в розничной торговле. Актуальность исследования обусловлена необходимостью перехода от традиционных лабораторных методов контроля качества к интегративным моделям, учитывающим субъективное восприятие, эмоциональный отклик и поведенческие установки покупателей. На основе систематического обзора научной литературы за 2023–2026 годы, включая публикации в ведущих журналах (Food Quality and Preference, Food Research International, Journal of Retailing, Journal of Retailing and Consumer Services), рассмотрены ключевые факторы, формирующие потребительскую оценку: визуальные атрибуты продукта, эмоциональные механизмы, информационное воздействие маркировки, ценностные ориентации и мета-когнитивные навыки. Особое внимание уделено проблеме принятия потребителями эстетически несовершенных продуктов как стратегическому направлению снижения продовольственных потерь. Показано, что визуальные дефекты формируют негативные ожидания, которые могут быть преодолены за счет сенсорного опыта и целенаправленных информационных интервенций. Выявлена дифференциация факторов удовлетворенности в зависимости от категории продукта, что обосновывает необходимость категорие-специфичных маркетинговых стратегий. Проанализированы методологические инновации в измерении потребительских предпочтений, включая комбинирование заявленных и выявленных оценок, а также применение Rasch-шкалирования для учета неопределенности. Результаты исследования имеют практическую значимость для розничных сетей, производителей продуктов питания и регуляторных органов, разрабатывающих стандарты качества и маркировки.
потребительская оценка, продовольственные товары, розничная торговля, сенсорное восприятие, визуальные атрибуты, эмоциональный отклик, пищевые привычки, информационная маркировка, эстетически несовершенные продукты, продовольственные потери, удовлетворенность потребителей, мета-когнитивные навыки, методология потребительских исследований, Rasch-шкалирование, поведенческая экономика
YEVROPA DAVLATLARI TAJRIBASI ASOSIDA MUZEYLAR FAOLIYATI HISOBINI YURITISH XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada Yevropa davlatlari tajribasi asosida muzeylar faoliyati hisobini yuritishning o‘ziga xos xususiyatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Italiya va Niderlandiya muzeylarida buxgalteriya hisobi, muzey fondlarini boshqarish, madaniy boyliklarni baholash hamda moliyaviy hisobotlarni shakllantirish amaliyoti tahlil qilingan. Shuningdek, eksponatlarni elektron hisobga olish, inventarizatsiya qilish va raqamli texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari yoritilgan. Tadqiqot natijasida Yevropa tajribasini O‘zbekiston muzeylari amaliyotiga tatbiq etish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Muzeylar, muzey fondlari, buxgalteriya hisobi, madaniy boyliklar, eksponatlar hisobi, moliyaviy hisobot, inventarizatsiya, Yevropa tajribasi, davlat sektori hisobi, IPSAS, raqamlashtirish, ichki audit.
XIZMATLAR SOHASINI RIVOJLANTIRISHDA INNOVATSION YONDASHUVLARNI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada xizmatlar sohasini rivojlantirishda innovatsion yondashuvlarning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Xizmatlar sektorida raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt, CRM tizimlari, Big Data, elektron to‘lov tizimlari va mobil platformalardan foydalanishning ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot davomida innovatsion yondashuvlarning xizmatlar sifati, mijozlar qoniqishi, korxonalar samaradorligi va raqobatbardoshligiga ta’siri baholangan. Shuningdek, xizmatlar sohasida innovatsion rivojlanishga to‘sqinlik qilayotgan omillar aniqlanib, ularni bartaraf etish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari xizmatlar sektorida innovatsiyalarni keng joriy etish iqtisodiy samaradorlikni oshirish va barqaror rivojlanishni ta’minlashning muhim omili ekanligini ko‘rsatadi.
xizmatlar sohasi, innovatsion yondashuvlar, raqamli transformatsiya, CRM tizimi, Big Data, sun’iy intellekt, xizmatlar sifati, mijozlar qoniqishi, raqobatbardoshlik, innovatsion menejment.
Copyright (c) 2026 Abdullayeva Zulfiya Izzatovna (Author) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
РИСКИ ИСЛАМСКИХ ФИНАНСОВЫХ ИНСТРУМЕНТОВ, ПРЕДУСМОТРЕННЫХ К ВНЕДРЕНИЮ В АЗЕРБАЙДЖАНЕ, И ФОРМИРОВАНИЕ МОДЕЛИ УПРАВЛЕНИЯ НА ОСНОВЕ РИСКОВ
В рамках «Стратегии развития финансового сектора на 2024–2026 годы», принятой Центральным Банком Азербайджанской Республики, с февраля 2026 года в стране началось внедрение продуктов исламского банкинга. Несмотря на то, что в условиях отсутствия нормативно-правовой базы исламские финансовые инструменты предоставляются клиентам в тестовом режиме в формате «банковского окна», регулирование рисков в данном направлении в банковских и финансовых институтах сохраняет свою актуальность для последующих этапов. В статье рассматриваются потенциальные риски, с которыми могут столкнуться продукты и услуги исламского банкинга, планируемые к внедрению в стране, а также механизмы формирования модели управления на основе рисков с целью их регулирования. В том числе следует отметить, что диверсификация финансового сектора, расширение финансовой инклюзивности, растущий интерес к финтехам и финансовым продуктам на основе шариата повышают актуальность данного исследования. Мировой опыт показывает, что успешное применение беспроцентного финансирования возможно не только за счет создания или совершенствования существующей нормативно-правовой базы, но и путем формирования комплексной системы риск- менеджмента, предусматривающей оперативное выявление, оценку, мониторинг и минимизацию рисков. В исследовании кратко разъяснены особенности широко используемых в мире инструментов беспроцентного финансирования (мудараба, мушарака, сукук и др.), а также проанализированы их кредитные, ликвидные, рыночные, операционные риски, риски соответствия шариату и юридические риски. В работе использованы методы сравнительного анализа, системного подхода и статистические методы.
исламские финансы, риск-менеджмент, нормативно-правовая база, банковский сектор, диверсификация финансового сектора, финансовые инструменты, инклюзивное развитие, кредит
MAISHIY TEXNIKA VOSITALARI BO‘YICHA BOJXONA QIYMATINI ANIQLASHDAGI MUAMMOLAR VA ULARNING FISKAL SAMARADORLIKKA TA’SIRI
Mazkur maqolada maishiy texnika vositalari bo‘yicha bojxona qiymatini aniqlashdagi muammolar va ularning fiskal samaradorlikka ta’siri tahlil qilinadi. Maishiy texnika importida bojxona qiymati brend, model, texnik parametr, kafolat, energiya samaradorligi, ishlab chiqarilgan mamlakat, transport xarajatlari va tijorat shartlariga bog‘liq bo‘lgani sababli uni aniqlash murakkab hisoblanadi. Maqolada invoice qiymatini pasaytirib ko‘rsatish, model-parametr mos kelmasligi, transfer narxlash, tovar kodini noto‘g‘ri tasniflash va unit value anomaliyalari real xalqaro keyslar asosida o‘rganiladi. Natijada bojxona qiymatini aniqlashdagi xatolar fiskal tushumlar, nazorat xarajatlari va bojxona xizmatining iqtisodiy samaradorligiga bevosita ta’sir qilishi asoslanadi.
bojxona qiymati, maishiy texnika, fiskal samaradorlik, invoice (invoys) risklari, risk-profil, bojxona nazorati, import, unit value.
MAISHIY TEXNIKA VOSITALARI BO‘YICHA BOJXONA NAZORATIDA RISKLARNI IQTISODIY BAHOLASHNING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI
Mazkur maqolada maishiy texnika vositalari bo‘yicha bojxona nazoratida risklarni iqtisodiy baholashning nazariy-uslubiy asoslari O‘zbekiston konteksti asosida tahlil qilinadi. Maishiy texnika importida bojxona qiymati, TIF TN kodi, brend, model, texnik parametr, raqamli markirovka, sertifikatlash va importchi xulq-atvori bilan bog‘liq risklar bojxona xizmatining fiskal samaradorligiga bevosita ta’sir qiladi. Maqolada O‘zbekiston Bojxona kodeksi, bojxona qiymatini aniqlash tartibi, maishiy texnikani majburiy raqamli markirovkalash, “Xavflarni boshqarish” axborot tizimi va TIF ishtirokchilarini toifalash mexanizmlari asosida risklarni iqtisodiy baholash modeli taklif etiladi.
maishiy texnika, bojxona nazorati, risklarni baholash, bojxona qiymati, TIF TN, raqamli markirovka, fiskal samaradorlik, O‘zbekiston bojxona xizmati.
AKTIVLARNI BOSHQARISHDA MOLIYAVIY MODELLASHTIRISH: UZOQ MUDDATLI KAPITAL REJALASH (LONG-TERM CAPITAL PLANNING) METODOLOGIYASI
Ushbu maqolada infratuzilma aktivlarini boshqarishda Uzoq muddatli kapital rejalash (Long-Term Capital Planning - LTCP) metodologiyasi va moliyaviy modellashtirish vositalarini qo'llashning nazariy-amaliy asoslari o'rganilgan. O'zbekistonda barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash uchun infratuzilmaga yillik investitsiya ehtiyoji YaIMning 5–7% ni tashkil etishi qayd etilib, mavjud moliyalashtirish hajmi (2–3%) va haqiqiy ehtiyoj o'rtasidagi tafovut — Infratuzilma Moliyalashtirish Bo'shlig'i (Infrastructure Financing Gap - IFG) miqdori hisoblab chiqilgan. Tadqiqot doirasida 10–30 yillik investitsiya tsikllarini rejalashtirishda Sof Joriydagi Qiymat (NPV), Ichki Daromadlik Meyori (IRR) va Diskontlangan Pul Oqimlari (DCF) usullaridan foydalanish mexanizmlari moslashtirildi. Milliy infratuzilma tarmoqlari (suv ta'minoti, yo'llar, energetika) uchun 30 yillik LTCP stsenariysi modellashtirildi hamda aktivlar taqchilligi va moliyalashtirish bo'shliqlarini aniqlashning yaxlit metodikasi ishlab chiqildi. Taklif etilayotgan yondashuv davlat byudjet mablag'larini taqsimlash samaradorligini 30–40% ga oshirish imkonini beradi.
aktivlar menejmenti, moliyaviy modellashtirish, Long-Term Capital Planning, LTCP, NPV, IRR, DCF tahlili, moliyalashtirish bo'shlig'i, infratuzilma investitsiyalari, kapital xarajatlar, CAPEX, OPEX.
XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY QARASHLARI
Mazkur maqolada xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirishning nazariy qarashlari va ularning evolyutsiyasi tadqiq etilgan. Xizmatlar sektorining iqtisodiy mohiyati, iqtisodiyotdagi o‘rni hamda rivojlanish qonuniyatlari klassik iqtisodiy nazariyalar, uch sektorli model, postindustrial jamiyat konsepsiyasi va raqamli iqtisodiyot yondashuvlari asosida tahlil qilingan. Shuningdek, xizmat ko‘rsatish sohasining rivojlanishiga ta’sir etuvchi iqtisodiy, ijtimoiy, texnologik va institutsional omillar o‘rganilib, zamonaviy xizmatlar iqtisodiyotining asosiy rivojlanish yo‘nalishlari aniqlangan. Tadqiqot natijasida xizmatlar sektorining raqobatbardoshligini oshirish va barqaror rivojlantirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Xizmat ko‘rsatish sohasi, xizmatlar iqtisodiyoti, nazariy qarashlar, uch sektorli model, postindustrial jamiyat, raqamli iqtisodiyot, xizmatlar bozori, innovatsiyalar, xizmatlar marketingi, inson kapitali, iqtisodiy o‘sish, raqobatbardoshlik, xizmatlar sifati, xizmatlar sektori, raqamlashtirish.
XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA RIVOJLANTIRISHDA DAVLATNING ROLI VA O‘RNI
Mazkur maqolada xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirishda davlatning roli va o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Xizmatlar sektorining iqtisodiy o‘sish, aholi bandligi va turmush farovonligini oshirishdagi ahamiyati yoritilgan. Davlat tomonidan xizmatlar sohasini qo‘llab-quvvatlashning huquqiy, iqtisodiy va tashkiliy mexanizmlari o‘rganilgan hamda ularning samaradorligi baholangan. Tadqiqot davomida xizmatlar sektorining rivojlanish tendensiyalari, mavjud muammolari va istiqbolli yo‘nalishlari tahlil qilinib, sohani yanada takomillashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
xizmat ko‘rsatish sohasi, davlat siyosati, iqtisodiy rivojlanish, xizmatlar bozori, investitsiyalar, raqamlashtirish, infratuzilma, davlat-xususiy sheriklik, xizmatlar sifati, bandlik, innovatsiyalar, raqobatbardoshlik.
XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA INVESTITSIYALARNI BOSHQARISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Mazkur maqolada xizmat ko‘rsatish sohasida investitsiyalarni boshqarish samaradorligini oshirishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Xizmatlar sektorida investitsion faoliyatni tashkil etishning o‘ziga xos xususiyatlari, investitsion qarorlar qabul qilish jarayonlari hamda investitsiyalar samaradorligiga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilingan. Tadqiqot davomida investitsiyalarni boshqarishda raqamli texnologiyalar, risk-menejment tizimlari va zamonaviy moliyaviy baholash usullaridan foydalanishning afzalliklari asoslab berilgan. Shuningdek, xizmat ko‘rsatish korxonalarida investitsion faoliyat samaradorligini oshirishga qaratilgan tashkiliy-iqtisodiy mexanizm ishlab chiqilib, amaliy tavsiyalar taklif etilgan.
Xizmat ko‘rsatish sohasi, investitsiyalar, investitsion menejment, investitsion loyiha, investitsiya samaradorligi, investitsion risklar, raqamlashtirish, CRM, ERP, ROI, NPV, investitsion monitoring, innovatsiyalar, moliyaviy boshqaruv, investitsion strategiya.
XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA BREND SIYOSATINING NAZARIY VA ILMIY JIHATLARI
Mazkur maqolada xizmat ko‘rsatish sohasida brend siyosatining nazariy va ilmiy jihatlari tadqiq etilgan. Brend tushunchasining iqtisodiy mohiyati, xizmatlar marketingidagi o‘rni hamda korxonalarning raqobatbardoshligini oshirishdagi ahamiyati yoritilgan. Xizmat ko‘rsatish korxonalarida brend kapitalini shakllantirish, iste’molchilar sodiqligini ta’minlash va xizmat sifatini boshqarishning nazariy asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy raqamli marketing vositalari va innovatsion texnologiyalarning brend siyosatini rivojlantirishdagi roli o‘rganilib, xizmat ko‘rsatish korxonalarida samarali brend boshqaruvini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
brend, brend siyosati, xizmat ko‘rsatish sohasi, brend menejmenti, brend kapitali, marketing, xizmatlar marketingi, iste’molchilar sodiqligi, korporativ imij, raqobatbardoshlik, raqamli marketing, CRM tizimi, xizmat sifati.
THE IMPORTANCE OF MARKETING ANALYSIS IN CHOOSING EXPORT MARKET ENTRY STRATEGIES
This article examines the significance of systematic marketing analysis in selecting optimal export market entry strategies, drawing on empirical evidence from the Samarkand region of Uzbekistan and DAKA-TEX LLC. By integrating the Balassa RCA index, Porter Diamond Model, IFE/EFE matrices, TOWS and Ansoff frameworks, as well as RACE, SOSTAC and the Aaker brand equity model, the study demonstrates that data-driven marketing analysis substantially reduces entry risk. QSPM evaluation of five strategic alternatives identifies brand diversification under the concept of Samarkand Silk and Cotton as the highest-priority entry strategy (Grand Total TAS = 6.920). The findings contribute practical guidelines for enterprises and regional policymakers seeking to expand export activity through evidence-based strategic marketing planning.
TEATRLARDA XIZMAT KO‘RSATISH XARAJATLARI HISOBINI YURITISH
Mazkur maqolada teatrlarda xizmat ko‘rsatish xarajatlari hisobini yuritishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda teatrlar faoliyatida yuzaga keladigan xarajatlar tarkibi, ularni hisobga olish usullari va xizmatlar tannarxini shakllantirish mexanizmlari tahlil qilingan. Shuningdek, xarajatlar hisobini yuritishda boshqaruv hisobi vositalari, budjetlashtirish tizimi hamda zamonaviy xarajatlar boshqaruvi usullarining ahamiyati baholangan. Faoliyatga asoslangan xarajatlar hisobi (ABC Costing), Performance Budgeting va raqamli texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlari o‘rganilib, xarajatlar hisobini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari teatrlarda moliyaviy resurslardan samarali foydalanish va xizmatlar tannarxini aniq hisoblashda xarajatlar hisobi muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
teatr, xizmat ko‘rsatish xarajatlari, xarajatlar hisobi, boshqaruv hisobi, tannarx, budjetlashtirish, ABC Costing, Performance Budgeting, moliyaviy nazorat, madaniyat muassasalari, ERP tizimi, moliyaviy samaradorlik.
RESTORAN XIZMATLARI BREND YARATISH VA TARG‘IB QILISHNING ISTIQBOLLI YO‘NALISHLARI
Mazkur maqolada restoran xizmatlarida brend yaratish va targ‘ib qilishning istiqbolli yo‘nalishlari tadqiq etilgan. Restoran biznesida brendning iqtisodiy mohiyati, uning raqobatbardoshlikni oshirish va mijozlar sodiqligini shakllantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Zamonaviy marketing kommunikatsiyalari, raqamli marketing vositalari, ijtimoiy tarmoqlar, CRM tizimlari va innovatsion texnologiyalarning restoran brendini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida restoran korxonalarida samarali brend siyosatini shakllantirish va targ‘ib qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
restoran biznesi, restoran xizmatlari, brend, brend siyosati, brend menejmenti, raqamli marketing, ijtimoiy tarmoqlar marketingi, CRM tizimi, mijozlar sodiqligi, gastronomik brend, xizmat sifati, marketing kommunikatsiyalari, raqobatbardoshlik.
RESTORAN BIZNESIDA BREND YARATISHNING MARKETING STRATEGIYALARINI ISHLAB CHIQISH
Mazkur maqolada restoran biznesida brend yaratishning marketing strategiyalarini ishlab chiqish masalalari tadqiq etilgan. Restoran xizmatlari bozorida brendning iqtisodiy mohiyati, uning raqobatbardoshlikni oshirish va mijozlar sodiqligini shakllantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot davomida bozor segmentatsiyasi, maqsadli auditoriyani tanlash, brendni pozitsiyalash, xizmat sifati, marketing kommunikatsiyalari va raqamli marketing vositalarining restoran brendini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, restoran korxonalarida samarali brend strategiyalarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilgan.
O‘ZBEKISTONDA TRANSPORT-LOGISTIKA INFRATUZILMASINI RIVOJLANTIRISH MUAMMOLARI
Mazkur maqolada O‘zbekistonda transport-logistika infratuzilmasini rivojlantirishning dolzarb muammolari tahlil qilingan. Maqolada transport tizimining hozirgi holati, asosiy kamchiliklar, xalqaro tranzit salohiyatidan foydalanish imkoniyatlari va logistika xarajatlarini kamaytirish bo‘yicha taklif va yo‘nalishlar ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston transport-logistika tizimini zamonaviylashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega.
transport logistikasi, infratuzilma, tranzit salohiyat, multimodal tashish, logistika xarajatlari, raqamli logistika, ta’minot zanjiri, O‘zbekiston.
MUZEYLAR FAOLIYATI HISOBINI YURITISH XUSUSIYATLARI VA AUDITI
Mazkur maqolada muzeylar faoliyati hisobini yuritishning o‘ziga xos xususiyatlari va auditorlik nazoratining ahamiyati tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida muzey fondlari, tarixiy eksponatlar va madaniy boyliklarni hisobga olish, inventarizatsiya qilish hamda moliyaviy hisobotlarni shakllantirish masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, muzeylarda ichki va tashqi auditni tashkil etish, auditorlik risklarini baholash hamda nazorat tizimini takomillashtirish yo‘nalishlari yoritilgan. Tadqiqot natijasida muzeylar faoliyatida hisob va audit tizimini modernizatsiya qilish, raqamli texnologiyalarni joriy etish va moliyaviy nazorat samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiyamaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Muzeylar, muzey fondlari, buxgalteriya hisobi, audit, auditorlik nazorati, madaniy boyliklar, eksponatlar hisobi, inventarizatsiya, ichki audit, moliyaviy hisobot, auditorlik risklari, raqamlashtirish.
MEBEL ISHLAB CHIQARISH KORXONALARIDA MAHSULOT SIFATINI BOSHQARISHDA XORIJ TAJRIBASI
Mazkur maqolada mebel ishlab chiqarish korxonalarida mahsulot sifatini boshqarish bo‘yicha xorijiy tajribalar o‘rganilgan va tahlil qilingan. Tadqiqotda Germaniya, Italiya, Shvetsiya, Xitoy, Polsha va Turkiya kabi davlatlarning sifat menejmenti tizimlari, zamonaviy texnologiyalar hamda mahsulot sifatini oshirish bo‘yicha yondashuvlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, ISO 9001, Total Quality Management (TQM), Lean Manufacturing, Six Sigma, Kaizen va Industry 4.0 texnologiyalarining mebel sanoatida qo‘llanilishi natijalari baholangan. Tadqiqot davomida xorijiy tajribalarni mahalliy korxonalarga joriy etish mahsulot sifati, ishlab chiqarish samaradorligi, eksport salohiyati va raqobatbardoshlikni oshirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari asosida mebel ishlab chiqarish korxonalarida sifat menejmenti tizimlarini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
mebel sanoati, mahsulot sifati, sifat menejmenti, xorij tajribasi, ISO 9001, TQM, Six Sigma, Lean Manufacturing, Kaizen, Industry 4.0, raqobatbardoshlik, eksport salohiyati.
MADANIYAT SOHASI MUASSASALARINING HISOB SUBYEKTLARI SIFATIDAGI XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada madaniyat sohasi muassasalarining hisob subyekti sifatidagi o‘ziga xos xususiyatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida madaniyat muassasalarining moliyalashtirish manbalari, hisob obyektlari, buxgalteriya hisobi tizimini tashkil etishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Shuningdek, madaniyat muassasalarida byudjet va byudjetdan tashqari mablag‘lar hisobi, madaniy boyliklar va meros obyektlarini hisobga olishning o‘ziga xos jihatlari yoritilgan. Tadqiqot natijasida hisob tizimini raqamlashtirish, ichki nazoratni kuchaytirish va xalqaro standartlar asosida takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Madaniyat muassasalari, buxgalteriya hisobi, hisob subyekti, byudjet mablag‘lari, moliyaviy hisobot, madaniy boyliklar, ichki nazorat, davlat sektori hisobi, byudjetdan tashqari mablag‘lar, IPSAS.
MADANIYAT SOHASI MUASSASALARINING HISOB SIYOSATINI YURITISHDA YEVROPA TAJRIBASI
Mazkur maqolada madaniyat sohasi muassasalarining hisob siyosatini yuritishda Yevropa mamlakatlari tajribasi o‘rganilgan. Tadqiqot davomida Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya va boshqa Yevropa davlatlarida madaniyat muassasalarining moliyaviy boshqaruvi, buxgalteriya hisobi va hisob siyosatini tashkil etish amaliyoti tahlil qilingan. Shuningdek, madaniy boyliklarni hisobga olish, grantlar va subsidiyalar hisobini yuritish, moliyaviy hisobotlarning shaffofligini ta’minlash hamda raqamli texnologiyalarni qo‘llashning o‘ziga xos jihatlari yoritilgan. Tadqiqot natijasida Yevropa tajribasini O‘zbekiston madaniyat muassasalari amaliyotiga moslashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Madaniyat muassasalari, hisob siyosati, buxgalteriya hisobi, Yevropa tajribasi, moliyaviy hisobot, madaniy boyliklar, davlat sektori hisobi, IPSAS, grantlar, ichki audit, raqamlashtirish.
MADANIYAT SOHASI MUASSASALARINING HISOB SIYOSATINI AUDIT QILISH
Mazkur maqolada madaniyat sohasi muassasalarining hisob siyosatini audit qilishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Hisob siyosatining moliyaviy hisobotlarni shakllantirishdagi o‘rni, audit jarayonlarining mazmuni va ularning moliyaviy nazorat samaradorligiga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot davomida madaniyat muassasalarida hisob siyosatini audit qilishda uchraydigan asosiy muammolar aniqlanib, ichki nazorat tizimi, moliyaviy hisobotlarning ishonchliligi hamda qonunchilik talablariga muvofiqlik darajasi baholangan. Shuningdek, xalqaro audit standartlari va raqamli audit texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari o‘rganilib, audit jarayonlarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari madaniyat muassasalarida moliyaviy intizomni mustahkamlash va mablag‘lardan samarali foydalanishni ta’minlashda hisob siyosatini audit qilish muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
hisob siyosati, audit, madaniyat muassasalari, moliyaviy hisobot, ichki nazorat, auditorlik tekshiruvi, moliyaviy nazorat, davlat sektori, xalqaro audit standartlari, auditorlik risklari, IPSAS, ISA.
MADANIYAT SAROYLARI XIZMATLARINI TAKOMILLASHTIRISHDA AUDITNING AHAMIYATI
Mazkur maqolada madaniyat saroylari xizmatlarini takomillashtirishda auditning ahamiyati tadqiq etilgan. Tadqiqotda auditning nazariy asoslari, madaniyat saroylari faoliyatida auditning o‘rni va xizmatlar sifatiga ta’siri tahlil qilingan. Shuningdek, moliyaviy audit, ichki audit, muvofiqlik auditi va samaradorlik auditining xizmatlar sifati hamda moliyaviy boshqaruv samaradorligini oshirishdagi ahamiyati baholangan. Tadqiqot davomida audit jarayonlarida aniqlanadigan asosiy kamchiliklar o‘rganilib, ularni bartaraf etish hamda xizmatlar sifatini yaxshilash bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Audit tizimini takomillashtirish madaniyat saroylarida moliyaviy intizomni mustahkamlash, resurslardan samarali foydalanish va tashrif buyuruvchilar qoniqish darajasini oshirishga xizmat qilishi asoslab berilgan.
audit, madaniyat saroyi, ichki audit, moliyaviy audit, samaradorlik auditi, xizmatlar sifati, moliyaviy nazorat, boshqaruv samaradorligi, auditorlik risklari, ichki nazorat, davlat sektori, madaniy xizmatlar.
MADANIYAT SAROYLARI HISOBINI YURITISHDA XALQARO STANDARTLARGA MOSLASHISH
Mazkur maqolada madaniyat saroylari hisobini yuritishda xalqaro standartlarga moslashishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida madaniyat saroylarida amalda qo‘llanilayotgan hisob tizimi hamda xalqaro davlat sektori buxgalteriya hisobi standartlari (IPSAS) talablari qiyosiy tahlil qilindi. Asosiy vositalar, daromadlar, xarajatlar va moliyaviy hisobotlarni xalqaro standartlar asosida yuritishning afzalliklari yoritildi. Shuningdek, xalqaro standartlarga moslashish jarayonidagi mavjud muammolar aniqlanib, hisob tizimini takomillashtirish, raqamlashtirish va moliyaviy boshqaruv samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
Madaniyat saroylari, buxgalteriya hisobi, xalqaro standartlar, IPSAS, moliyaviy hisobot, davlat sektori hisobi, aktivlar hisobi, daromadlar hisobi, xarajatlar hisobi, raqamlashtirish, moliyaviy boshqaruv, ichki nazorat.
MADANIYAT SAROYLARI FAOLIYATI HISOBINI YURITISH XUSUSIYATLARI VA UNING AUDITI
Mazkur maqolada madaniyat saroylari faoliyati hisobini yuritishning o‘ziga xos xususiyatlari va auditorlik nazoratining ahamiyati tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida madaniyat saroylarining moliyalashtirish manbalari, daromad va xarajatlar hisobi, asosiy vositalar va moddiy boyliklarni hisobga olish masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, ichki va tashqi auditni tashkil etish, auditorlik risklarini baholash hamda moliyaviy nazorat samaradorligini oshirish yo‘nalishlari yoritilgan. Tadqiqot natijasida madaniyat saroylarida hisob va audit tizimini takomillashtirish, raqamli texnologiyalarni joriy etish hamda moliyaviy boshqaruv samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Madaniyat saroylari, buxgalteriya hisobi, audit, auditorlik nazorati, moliyaviy hisobot, daromadlar hisobi, xarajatlar hisobi, asosiy vositalar, ichki audit, auditorlik risklari, moliyaviy nazorat, raqamlashtirish.